Archive for the ‘Uncategorized’ Category

  Μαγική ΣπηλιάΟ Φλομπερ έγραφε την “Μανταμ Μποβαρύ” για πέντε χρόνια, χρόνος υπερβολικά μεγάλος για ένα μυθιστόρημα 500 σελίδων. Όπως εξηγεί και ο ίδιος στην αλληλογραφία του, η “γραφή του” δεν έρεε αυθόρμητα από μέσα του αλλά ήταν αποτέλεσμα εξαντλητικής προσπάθειας. Πολλές φορές μια σελίδα χρειαζόταν μια εβδομάδα για να ολοκληρωθεί. Το παράδειγμα επιβεβαιώνει αυτό που οι περισσότεροι επαγγελματίες γνωρίζουν, πως η ποιότητα ενος έργου είναι περισσότερο αποτέλεσμα σοβαρής και συστηματικής εργασίας και πολύ λιγότερο ταλέντου. Αυτό το συμπέρασμα νομίζω ισχύει σε κάθε πεδίο της ανθρώπινης δραστηριότητας και ακυρώνει τον κλασσικό μύθο πως πρέπει “να το έχεις” για να επιτύχεις.

  Πριν από λίγες ημέρες παρακολούθησα μια ξεχωριστή θεατρική παράσταση στο Πνευματικό Κέντρο του Δήμου Μοσχάτου. Η “Μαγική Σπηλιά” είχε ένα αισθητικό αποτέλεσμα που προκαλούσε θαυμασμό ακόμα και στους πιο αυστηρούς κριτές. Άψογο σε σκηνοθεσία, μουσική και ερμηνείες. Το περιεχόμενο δύσκολο στην αφομοίωση : οι σπαρακτικές εξομολογήσεις βασανισμένων ψυχών γύρω από μια φωτιά στη διάρκεια μιας καταιγίδας. Η “Μαγική Σπηλιά” δεν προέκυψε από την συνεργασία κάποιων επαγγελματιών ηθοποιών αλλά από ανθρώπους που εργάστηκαν συστηματικά και εντατικά για ένα χρόνο ώστε να εκτεθούν στο κοινό για μια και μόνη ώρα, για πρώτη φορά στην ζωή τους. Τον αταίριαστο θίασο που περιλαμβάνει, καθηγητές, λογιστές, μηχανικούς, άνεργους και ανθρώπους της διπλανής πόρτας θα τον τιμήσει με την φιλοξενία του για δυο παραστάσεις το ίδρυμα Κακογιάννη το Φθινόπωρο, όπως ακούω οι περισσότεροι θα φροντίσουν να ξαναβρίσκονται εκεί για ένα ακόμη χειροκρότημα.-

Advertisements

Προς ένα νέο Πατριωτισμό

Posted: Ιανουαρίου 28, 2013 in Uncategorized

ellas1821H Ονομαστική Αξία και ο Λαϊκισμός

  Η ασάφεια των εννοιών εντείνεται σε περιόδους κρίσης και παρακμής, όπου η ανάγκη για ελαστικότητα της ερμηνείας του λόγου είναι ανάλογη της ανάγκης για επιθετικό πολιτικό αγώνα. Σε αυτές τις περιόδους οι πολιτικοί σχηματισμοί επιδιώκουν την κινητοποίηση δυνάμεων οι οποίες αβασάνιστα υιοθετούν ιδεολογίες του συρμού. Ο λαϊκισμός ευδοκιμεί σε όλες τις δημοκρατίες όπου το πολιτικό μάρκετινγκ ερεθίζει τους πολίτες με ευερέθιστες συναισθηματικές χορδές. Η πληθώρα των ιδεών και των πληροφοριών έχει πάψει να αποτελεί πλεονέκτημα : ο μέσος νους απορρίπτει τον ευμεγέθη όγκο δεδομένων και επιλέγει μόνο όσα συμφωνούν με την ερμηνεία του κόσμου όπως την έχει ήδη σχηματίσει από τον συνδυασμό των πολιτικών, κοινωνικών και ψυχικών παραγόντων που έχουν επιδράσει επάνω του.

  Κύριο χαρακτηριστικό του λαϊκίστικου εύπεπτου λόγου είναι η χρησιμοποίηση της ονομαστικής αξίας των ιδεών. Ονομαστική αξία μιας ιδέας είναι η εξιδανικευμένη μορφή της ιδέας απαλλαγμένη από υποκειμενικές συνθήκες, προθέσεις και προϋποθέσεις. Για παράδειγμα “Δημοκρατία” είναι εκείνη η πολιτική οργάνωση η οποία στηρίζεται στη θέληση των πολλών, “Ανεξάρτητος” είναι ο αποδεσμευμένος από εξυπηρετήσεις. Ο “Λόγος” είναι η ορθολογική σκέψη, και “Λαϊκός” είναι εκείνος που βρίσκεται κοντά στο λαό. Εκείνος ο οποίος αυτοχαρακτηρίζεται “πατριώτης” ή “δημοκρατικός” επιθυμεί να διαχωριστεί από τους άλλους οι ο οποίοι εμμέσως κατηγοριοποιούνται ως μη-πατριώτες ή ως μη-δημοκρατικοί. Η ονομαστική αξία λοιπόν δεν είναι παρά η αυτάρεσκη διακήρυξη πολιτικών προθέσεων, μια θέση μάχης από την οποία εξαπολύονται επιθέσεις προς τους πολιτικούς αντιπάλους και ταυτόχρονα περιορίζεται η δράση των οικείων δυνάμεων εντεύθεν της παρατάξεως.

Επομένως σε όσους δεν είναι ικανοποιημένοι με τις διακηρύξεις και συνηθίζουν να διαβάσουν πίσω από τις λέξεις, δεν προκαλεί καθόλου έκπληξη η συνεχής διάψευση των όσων κουραστικά επαναλαμβάνουν και πιπιλίζουν οι πολιτικοί – κοινωνικοί σχηματισμοί. Σε αυτές τις άγρυπνες συνειδήσεις ο πολιτικός λόγος δεν εξαργυρώνεται στην ονομαστική του αξία, αλλά ερμηνεύεται ως εργαλείο αντιπαράθεσης και διαχωρισμού, για αυτό είναι συνήθως και άσχετος με τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας.

Προϋποθέσεις ενός νέου πατριωτισμού

Ο πατριωτισμός έχει χρησιμοποιηθεί από τόσο ετερόκλητα πολιτικά υποκείμενα ώστε η σύγχυση των πολιτών είναι δικαιολογημένη. Για να μην παγιδευτούμε στις αφηρημένες έννοιες και τις ονομαστικές αξίες, θα πρέπει να εξετάσουμε τις προϋποθέσεις επάνω στις οποίες θα μπορούσε να στηριχθεί ένας νέος πατριωτισμός.

Ο πατριωτισμός λοιπόν πρέπει να ισχυροποιεί και να προστατεύει αυτό που ονομάζουμε κοινή πατρίδα, η οποία δεν είναι μόνο η ιστορία και η γεωγραφία, είναι και η πραγματικότητα της κοινωνίας όπως αυτή την βιώνουμε καθημερινά. Το βρίσκω δύσκολο να κινητοποιήσεις τον πληθυσμό επικαλούμενος τον πατριωτισμό σε μια χώρα βυθισμένη στη διαφθορά και την ανομία. Όταν ανέξοδα αναρτούμε γαλανόλευκες σημαίες, ενώ με την καθημερινή μας συμπεριφορά πληγώνουμε την ισχύ της, δεν είμαστε πατριώτες αλλά υποκριτές. Πολλοί πολίτες δικαιολογημένα δεν μπορούν τα καταλάβουν τι υπάρχει που αξίζει να υπερασπισθούν και αρκετοί εγκαταλείπουν τη χώρα για να εγκατασταθούν σε μια άλλη πατρίδα επειδή το φαύλο πολιτικό σύστημα τους καταδικάζει στην ανεργία και την ανέχεια. Επίσης είναι υποκριτές όσοι υιοθετούν τον πατριωτισμό ως κεντρικό σύνθημα αποφεύγοντας να αναφερθούν πως ο δικός τους “πατριωτισμός” θα ισχυροποιήσει την χώρα με έργα και όχι λόγια πεζοδρομίου. Υπηρεσία προς την πατρίδα δεν είναι η διατήρηση των πολιτικών, των κοινωνικών και των οικονομικών δομών που μας καταδικάζουν στην ανυποληψία μιας βαλκανικής επαρχίας.

Μπορεί ο πατριωτισμός μας να είναι στείρος και να καταδικάζει τη χώρα σε μειονεξία; Όσοι δεν προσαρμόζονται παρακμάζουν. Ας βρούμε μια νέα ερμηνεία για την αρχαία και μεσαιωνική μας κληρονομία η οποία θα προάγει το δυναμισμό του λαού και δεν θα αποτελεί μια βολική ψυχολογική αναπλήρωση της εθνικής μας καχεξίας. Προσωπικά προτιμώ να είμαι εξίσου υπερήφανος για τη σύγχρονη και την Αρχαία Ελλάδα. Σε ένα κόσμο ραγδαία εξελισσόμενο όπου το κέντρο ισχύος μετατοπίζεται στην Ασία και η παρακμή της Δύσης είναι ένα πιθανό σενάριο, η κρίση χρέους που βιώνουμε ίσως αποτελεί μόνο το πρώτο επεισόδιο μπροστά στον καταιγισμό εξελίξεων που θα ακολουθήσουν. Σε αυτές τις ακραίες συνθήκες θα χρειαστεί να επιστρατεύσουμε το σύνολο των δυνάμεων μας για να αποτρέψουμε πολύ χειρότερες κοινωνικές καταστάσεις και εξωτερικές εξαρτήσεις.

https://manamachine.wordpress.com

Agnus Dei 10/10/2010

Posted: Οκτώβριος 10, 2012 in Uncategorized

Κωνσταντίνος Χαρκοφτάκης 1934-2010

H απώλεια ενός γονιού είναι από τις πιο επώδυνες εμπειρίες στην ζωή του ανθρώπου. Πριν ήσουν ο γιος του τάδε, η κόρη της τάδε, μετά ενηλικιώνεσαι απότομα και γίνεσαι το παιδί κάποιας αφηρημένης μορφής. Η απώλεια δεν είναι κάτι το οποίο μπορείς να αποτιμήσεις, τα πιο πολύτιμα πράγματα δεν αγοράζονται ούτε πουλιούνται. Δεν μπορείς να αγοράσεις έναν πατέρα, υπάρχει μόνο ένας για τον καθένα. Κάποιοι δεν τον γνώρισαν και είναι μια μεγάλη έλλειψη στην ζωή τους, κάθε παιδί έχει ανάγκη και τα δυο πρότυπα, το αρσενικό και το θηλυκό. Με τον πατέρα μου δεν είχα καλή επικοινωνία, όμως κάθε ημέρα παρατηρώ ότι οι αξίες του επιβιώνουν μέσα από εμάς. Όπως κάποιος άνθρωπος μπορεί να αγαπά την υπόσταση του περισσότερο από την ζωή του, έτσι και η επιβίωση των αξιών του μπορεί να είναι περισσότερο σημαντική από μια παράταση της ζωής του. Ο πατέρας μου ήταν ένας απλός άνθρωπος που ταξίδευε για 25 χρόνια σε μια ηλικία που οι περισσότεροι απολαμβάνουν την ζωή. Σήμερα που η κυρίαρχη ιδεολογία είναι ο ηδονισμός, αυτή η επιλογή είναι ακατανόητη αν δεν αναλογιστούμε πόσο φτωχή ήταν η Ελλάδα πριν 60 χρόνια, τότε που νέα παιδιά όργωναν τις θάλασσες για να ξεφύγουν από την εξαθλίωση.

Η αθανασία είναι μια ουτοπία, ακόμα και αν ανακαλύψουμε ένα φάρμακο που θα σταματά τη γήρανση, θα πεθαίνουμε από νέες υπέρ αρρώστιες, σούπερ καρκίνους και αθάνατα μικρόβια. Οι άνθρωποι δεν πεθαίνουν μόνο από γεράματα. Μετά η πεποίθηση μας ότι κανένας δεν ζει για πάντα μας ωθεί να διακινδυνεύουμε πιο εύκολα ή να αγωνιστούμε για κάτι ή για να ζήσουμε πιο έντονα τον έτσι η αλλιώς περιορισμένο χρόνο μας. Έπειτα για φανταστείτε πολιτικούς να ζουν 200 χρόνια με εμφάνιση βαμπίρ και να θέλουν να είναι πρωθυπουργοί τα 150 από αυτά. Φρικτό…

Δεν πιστεύω στη μεταθανάτια ζωή, νομίζω ότι μαζί με τα εγκεφαλικά μας κύτταρα πεθαίνει και η συνείδηση μας. Δεν είναι επώδυνο, είναι η κατάσταση στην οποία βρισκόμασταν πριν γεννηθούμε. Τα μεταφυσικά συστήματα που υπόσχονται παραδείσους και ανταμοιβές δεν μου αρέσουν, προτιμώ να ακολουθώ μια επίγεια ηθική, στο κάτω κάτω είναι πιο ανιδιοτελές. Επομένως η κοινή μας μοίρα είναι η λήθη που φέρνει η βιολογία και ο χρόνος, και σε αυτή την κοινή μοίρα πιστεύω ότι θα συναντήσουμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα.

Ο Κώστας Χαρκοφτάκης έφυγε ακριβώς πριν δυο χρόνια νικημένος από τον καρκίνο, μας αποχαιρέτησε με ηρεμία δίνοντας μαθήματα αξιοπρέπειας μέχρι την τελευταία στιγμή. Δεν ήταν κάποιος διάσημος, αλλά ένας μικρός Οδυσσέας όπως χιλιάδες άλλοι που ακολουθούν την ναυτική παράδοση του έθνους. Όπως φρόντιζε να μεταφέρει με ασφάλεια το πλήρωμα του και το φορτίο στο λιμάνι, έτσι και εμάς μας μεγάλωσε με ασφάλεια μέχρι την ηλικία της ωριμότητας. Για αυτoύς τους λόγους  θα τον θυμόμαστε με σεβασμό και αγάπη  μέχρι η λήθη να σφραγίσει και τη δική μας ιστορία.

Γιώργος Χαρκοφτάκης
manamachine.wordpress.com

Προχτές μιλούσα με έναν γνωστό, πρώην στέλεχος της τρόικα στην Ελλάδα. Αυτό που σας μεταφέρω είναι απελπισία από την πρόοδο του προγράμματος. Οι αποφάσεις για την χρηματοδότηση είναι καθαρά πολιτικές και πολύ φοβάμαι ότι πολιτική απόφαση θα είναι μια ημέρα να μας εγκαταλείψουν όταν εξαντληθεί και η υπομονή τους. Αυτό που εισέπραξε από την παρακολούθηση των μνημονίων, είναι μια άρνηση, σε όλα τα επίπεδα για την παραμικρή μεταρρύθμιση. Όταν μαθεύτηκε η “ρύθμιση” Βορίδη για τα βυτιοφόρα, έξω τράβαγαν τα μαλλιά τους. Αν και πριν ένα χρόνο είχαν πραγματικά καλή διάθεση να βοηθήσουν τώρα είναι εξαγριωμένοι με τα καραγκιοζιλίκια των δικών μας. Και η τρόικα έχει τα δικά της θέματα, όπως η προχειρότητα του πρώτου προγράμματος και τα πολιτισμικά στερεότυπα, όμως από ότι μαθαίνω συζητάνε ότι έχουμε να προτείνουμε, αρκεί να είναι τεκμηριωμένο. Ακόμα και προτάσεις της ΓΣΕΕ κάνουν τον γύρο της τρόικας και μερικές έχουν υιοθετηθεί χωρίς να αναφέρεται η προέλευση τους.

Υπάρχει όμως μια παρατήρηση που με γέμισε απαισιοδοξία, ότι οι δικοί μας παρότι κωλυσιεργούν στις μεταρρυθμίσεις, δεν έχουν κανένα σχέδιο εξόδου από την κρίση, πετάνε την μπάλα στην εξέδρα. Αυτό έχει νόημα αν κερδίζεις, αν χάνεις είναι αυτοκτονία. Με άλλα λόγια πάμε στο πουθενά δίχως ελπίδα. Οι πολιτικές συμμορίες μας εγκαταλείπουν στον ωκεανό της εξαθλίωσης, όπως τους ναυαγούς της “Μέδουσας”.

Αυτές τις μαρτυρίες τις μεταφέρω με μικρή επιφύλαξη, όμως γενικά επιβεβαιώνουν όσα υποψιαζόμαστε τόσο καιρό. Γνώμη του φίλου είναι ότι ότι η έξοδος από το ευρώ είναι μια λύση προς εξέταση, αυτό όμως το λες εύκολα αν δεν έχεις σκοπό να ζήσεις στην Ελλάδα. Εκείνος ήδη ετοιμάζει τις βαλίτσες του για Βρυξέλλες.

Γιώργος Χαρκοφτάκης
manamachine.wordpress.com